W zwiA�zku z niepokojA�cymi doniesieniami dotyczA�cymi pojawiajA�cych siA� zagroA?eA� w
internecie, Minister Edukacji Narodowej Anna Zalewska w liA�cie skierowanym do
A�rodowiska oA�wiatowego zwrA?ciA�a siA� z proA�bA� o szczegA?lne zwrA?cenie uwagi na
kwestie bezpiecznego zachowania dzieci i mA�odzieA?y w internecie.
Minister edukacji poprosiA�a dyrektorA?w szkA?A� o zorganizowanie w szkole, placA?wce
oA�wiatowej spotkaA� z rodzicami i uczniami, podczas ktA?rych moA?liwe bA�dzie
omA?wienie kwestii dotyczA�cych bezpiecznego korzystania z zasobA?w internetu przez
uczniA?w.
W liA�cie minister Anna Zalewska podkreA�la, A?e gry komputerowe mogA� wspieraA�
rozwA?j poznawczy, emocjonalny i spoA�eczny dzieci. Jednak nadmierne korzystanie z
nich moA?e powodowaA� problemy z koncentracjA� uwagi przez dA�uA?szy czas,
zaniedbywania nauki, aktywnoA�ci fizycznej, kontaktA?w z rodzinA� i kolegami. Szefowa
MEN wskazuje takA?e na to, A?e moA?e ono prowadziA� rA?wnieA? do rezygnacji z innych
zainteresowaA�, a nawet zaniedbywania czynnoA�ci takich, jak jedzenie czy sen. W
skrajnych przypadkach doprowadziA� nawet do uzaleA?nienia.
Minister Anna Zalewska zwraca siA� z proA�bA� do dyrektorA?w i nauczycieli o podjA�cie
dziaA�aA� zmierzajA�cych do zapoznania rodzicA?w z zagroA?eniami pA�ynA�cymi z
nieostroA?nego korzystania z zasobA?w sieci.
a�� Warto podkreA�liA�, A?e nie wszystko, co pojawia siA� w internecie, chociaA? modne, jest
bezpieczne i rozsA�dne a�� wskazuje w swoim liA�cie szefowa MEN.
Minister edukacji prosi rA?wnieA?, aby podczas spotkaA� z rodzicami zachA�caA� ich do
rozmowy z dzieckiem, omA?wienia jego aktywnoA�ci w internecie, dopytania o
ewentualne problemy, z jakimi byA� moA?e siA� boryka. Dodatkowo istotne jest, aby
zwrA?ciA� uwagA� na zachowanie ucznia w ostatnim czasie a�� jego ogA?lne
samopoczucie, poziom zmA�czenia, rodzaj filmA?w i muzyki jakiej sA�ucha.
Gry komputerowe
Gry komputerowe to bardzo popularna forma rozrywki dla dzieci i mA�odzieA?y. 60%
dzieci w wieku 4-14 lat uA?ywa komputera do grania (opracowanie: a�zGry w A?yciu
uczniA?w, Instytut BadaA� Edukacyjnycha�?, 2014.), a 94% nastolatkA?w w wieku 12-17 lat
gra w gry wideo (opracowanie: The report of the APA Task Force on Violent Media,
American Psychological Association, 2015).
Gry komputerowe mogA� wspieraA� rozwA?j poznawczy, emocjonalny i spoA�eczny dzieci.
WpA�ywajA� pozytywnie na: spostrzegawczoA�A�, reakcje na bodA?ce, zdolnoA�ci
przestrzenne, procesy myA�lowe oraz koncentracjA� uwagi. PoprawiajA� refleks i
koordynacjA� wzrokowo-ruchowA� oraz A�wiczA� umiejA�tnoA�A� wspA?A�dziaA�ania w grupie.
Jednak nadmierne granie moA?e powodowaA� problemy z koncentracjA� uwagi przez
dA�uA?szy czas,zaniedbywania nauki, aktywnoA�ci fizycznej, kontaktA?w z rodzinA� i
kolegami. MoA?e ono prowadziA� rA?wnieA? do rezygnacji z innych zainteresowaA�, a
nawet zaniedbywania czynnoA�ci takich, jak jedzenie czy sen. W skrajnych
przypadkach doprowadziA� nawet do uzaleA?nienia.
Gry zawierajA�ce agresjA� i brutalnA� przemoc powodujA� wzrost poziomu agresji u
dzieci, uczA� wrogich zachowaA� wobec innych ludzi oraz tego, A?e jedynym sposobem
na rozwiA�zywanie problemA?w jest uA?ywanie siA�y. A w przypadku opisanym poniA?ej,
mogA� prowadziA� do samookaleczenia, a nawet A�mierci.
WskazA?wki dla rodzicA?w
PoniA?ej zamieszczam rA?wnieA? kilka wskazA?wek dla rodzicA?w, dotyczA�cych
zachowania bezpieczeA�stwa w korzystaniu z gier komputerowych:
i�� OkreA�l zasady dotyczA�ce czasu, jaki twoje dziecko moA?e przeznaczaA� na gry
komputerowe.
i�� Zadbaj o to, aby dziecko nie graA�o codziennie, ale teA? nie rA?b tradycji z tej
formy spA�dzania czasu. JeA�li ustalisz, A?e w waszym domu gra siA� w okreA�lone dni,
np. w piA�tki i niedziele, dziecko przez caA�y tydzieA� bA�dzie A?yA�o oczekiwaniem na
wA�A�czenie komputera.
i�� Zainteresuj siA�, w co gra twoje dziecko i czy gra jest dla niego odpowiednia.
Porozmawiaj z dzieckiem o grach, z ktA?rych korzysta, sprawdA?, czego moA?e siA� z
nich nauczyA�.
i�� Zanim kupisz swojemu dziecku grA�, upewnij siA�, A?e jest odpowiednia do jego
wieku. MoA?e ci w tym pomA?c system oceny gier PEGI.
i�� ZwrA?A� uwagA�, czy w zachowaniu twojego dziecka nie pojawiajA� siA� sygnaA�y
uzaleA?nienia od komputera.
i�� Upewnij siA�, A?e twoje dziecko z powodu grania nie zaniedbuje obowiA�zkA?w
domowych i szkolnych.
i�� SprawdA?, czy gra jest pozbawiona mikropA�atnoA�ci.
i�� PamiA�taj, A?e istniejA� mini gry, ktA?re nie wymagajA� instalacji, a zawierajA� treA�ci
nieodpowiednie dla dzieci.
i�� ZwrA?A� uwagA� na to, czy w grze moA?na kontaktowaA� siA� z innymi graczami.
JeA�li tak a�� sprawdA?, czy znajomoA�ci, jakie zawiera twoje dziecko, sA� bezpieczne.
Kontakt z innymi uA?ytkownikami moA?e byA� potencjalnym A?rA?dA�em niebezpiecznych
sytuacji i podejmowania ryzykownych zachowaA�.
WskazA?wki pochodzA� z broszury pt.: a�zZagroA?enia w Internecie. Zapobieganie-
reagowanie. Gry komputerowea�?. Broszura dostA�pna jest pod
adresem: https://www.ore.edu.pl/materialy-do-pobrania/category/55-profilaktyka-
agresji-i-przemocy
Gdzie moA?na uzyskaA� pomoc
W celu uzyskania porad i wskazA?wek rodzice mogA� dzwoniA� pod nr telefonu 800 100
100, oferujA�cy bezpA�atnA� i anonimowA� pomoc dla dorosA�ych (rodzicA?w, nauczycieli,
pedagogA?w). Dzieci i mA�odzieA?, ktA?rzy potrzebujA� pomocy, chcA� z kimA� porozmawiaA�
o swoich problemach mogA� dzwoniA� pod numerem telefonu 800 121212 (Telefon
Zaufania dla Dzieci i MA�odzieA?y Rzecznika Praw Dziecka).
WiA�cej o bezpieczeA�stwie dzieci i mA�odzieA?y w
internecie: www.dyA?urnet.pl, www.ore.edu.pl,www.akademia.nask.pl, www.kursor.ed
ukator.pl, www.saferinternet.pl, www.plikifolder.pl
Gry komputerowe a�� oznaczenia
W naszym kraju wiele gier komputerowych oznaczonych jest wg systemu PEGI (Pan-
European Game Information). Jest to ogA?lnoeuropejski system klasyfikacji gier
stworzony przez producentA?w gier w celu udzielenia rodzicom w Europie pomocy w
podejmowaniu A�wiadomych decyzji o zakupie gier komputerowych. Symbole PEGI
znajdujA� siA� na opakowaniu gry. WskazujA� one nastA�pujA�ce kategorie wiekowe: 3, 7,
12, 16 i 18 lat, nadane zgodnie z zawartoA�ciA� gry z poziomem rozwoju mA�odego
uA?ytkownika. Na stronie internetowej www.pegi.info moA?na sprawdziA� klasyfikacjA� gry
i jej kategoriA� wiekowA�.
W systemie PEGI poza klasyfikacjA� wiekowA� moA?na znaleA?A� oznaczenia informujA�ce
o potencjalnie szkodliwych treA�ciach wystA�pujA�cych w grze, takich jak przemoc,
wulgaryzmy czy hazard. Przed zakupem gry warto zapoznaA� siA� z jej klasyfikacjA�,
aby podjA�A� przemyA�lanA� decyzjA�.
DziaA�ania szkoA�y wynikajA�ce z przepisA?w prawa
Zgodnie z art. 4a ustawy z dnia 7 wrzeA�nia 1991 r. o systemie oA�wiaty (Dz.U. z 2016
r., poz. 1943 z pA?A?n.zm.) szkoA�y i placA?wki zapewniajA�ce uczniom dostA�p do
internetu sA� obowiA�zane podejmowaA� dziaA�ania zabezpieczajA�ce uczniA?w przed
dostA�pem do treA�ci, ktA?re mogA� stanowiA� zagroA?enie dla ich prawidA�owego rozwoju,
w szczegA?lnoA�ci zainstalowaA� i aktualizowaA� oprogramowanie zabezpieczajA�ce.
O doborze konkretnych A�rodkA?w i form realizacji litery przepisu 4a decyduje dyrektor
szkoA�y, poniewaA? zgodnie z ustawA� o systemie oA�wiaty (art. 39 ust. 1 pkt 3), sprawuje
opiekA� nad uczniami oraz stwarza warunki harmonijnego rozwoju psychofizycznego
poprzez aktywne dziaA�ania prozdrowotne.
Zapis ten utrzymano rA?wnieA? w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oA�wiatowe
(Dz. U., poz. 59, art., 27). Ponadto w art. 1 pkt. 21 tej ustawy podkreA�lono, A?e system
oA�wiaty zapewnia w szczegA?lnoA�ci upowszechnianie wA�rA?d dzieci i mA�odzieA?y wiedzy
o bezpieczeA�stwie oraz ksztaA�towanie wA�aA�ciwych postaw wobec zagroA?eA�, w tym
zwiA�zanych z korzystaniem z technologii informacyjno-komunikacyjnych, i sytuacji
nadzwyczajnych.
PozostaA�e dziaA�ania MEN
W projekcie podstawy programowej ksztaA�cenia ogA?lnego dla szkA?A� podstawowych,
ktA?ra zacznie obowiA�zywaA� od roku szkolnego 2017/2018 podkreA�lono, A?e jednA� z
najwaA?niejszych umiejA�tnoA�ci rozwijanych w ramach ksztaA�cenia ogA?lnego w szkole
podstawowej jest m.in. sprawne i odpowiedzialne posA�ugiwanie siA� technologiami
informacyjno-komunikacyjnymi w procesie uczenia siA�. Wskazano rA?wnieA?, A?e
szkoA�a podstawowa przygotowuje uczniA?w do A�wiadomego i odpowiedzialnego
korzystania z technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK). WyposaA?a ich w
kompetencje potrzebne do korzystania z rA?A?nych cyfrowych zasobA?w
informacyjnych, wyszukiwania i krytycznej analizy informacji, bezpiecznego
poruszania siA� w przestrzeni cyfrowej, w tym nawiA�zywania i utrzymywania opartych
na wzajemnym szacunku relacji z innymi uA?ytkownikami sieci.
W ramach realizowanego od 1 wrzeA�nia 2016 r. pilotaA?u programowania,
poprzedzajA�cego wprowadzenie w roku szkolnym 2017/2018 do podstawy
programowej nauki programowania juA? od pierwszego etapu edukacyjnego,
prowadzony jest szereg dziaA�aA� (szkolenia, warsztaty, konferencje, przygotowanie
materiaA�A?w informacyjnych i szkoleniowych) dla nauczycieli, pomagajA�cych im
przygotowaA� siA� do realizacji tego zadania. Wzrost kompetencji w zakresie
wykorzystywania TIK na zajA�ciach pozwoli na sprawniejsze reagowanie w
przypadkach zaobserwowanego niewA�aA�ciwego wykorzystania urzA�dzeA� cyfrowych
przez uczniA?w.
Planowane jest rA?wnieA? utworzenie OgA?lnopolskiej Sieci Edukacyjnej (OSE) a��
dziaA�anie Ministerstwa Cyfryzacji we wspA?A�pracy z MEN. OSE bA�dzie wirtualnA�,
publicznA� sieciA� telekomunikacyjnA�, opartA� na fizycznej infrastrukturze
szerokopasmowej (juA? istniejA�cej, jak rA?wnieA? powstaA�ej w najbliA?szej przyszA�oA�ci w
wyniku realizacji komercyjnych i dofinansowanych inwestycji, oraz infrastruktury
wybudowanej dla celA?w OSE przez jej operatora). SieA� ta bA�dzie operowana przez
podmiot, ktA?ry bA�dzie odpowiedzialny za jej uruchomienie i utrzymanie, oraz w
szczegA?lnoA�ci za dostarczenie jednostkom oA�wiatowym:
1) usA�ugi dostA�pu do internetu o przepustowoA�ci co najmniej 100 Mb/s wraz z
usA�ugami bezpieczeA�stwa sieciowego (w tym filtrowania treA�ci) oraz
2) dostA�pu do agregatorA?w/dostawcA?w treA�ci i usA�ug edukacyjnych.
WdroA?enie OSE pozwoli na m.in.: zabezpieczenie uA?ytkownikA?w przed zagroA?eniami
w sieci w moA?liwie najwiA�kszym zakresie w sposA?b i w skali niemoA?liwej do
zrealizowania przez operatorA?w telekomunikacyjnych dziaA�ajA�cych wyA�A�cznie na
zasadach rynkowych.
Dodatkowo w ramach celu szczegA?A�owego Nr 1 RzA�dowego programu wspomagania
w latach 2015a��2018 organA?w prowadzA�cych szkoA�y w zapewnieniu bezpiecznych
warunkA?w nauki, wychowania i opieki w szkoA�ach a�� a�zBezpieczna+a�? (przyjA�ty uchwaA�A�
nr 89 /2015 R.M.), przez Stowarzyszenia Miasta w Internecie i FundacjA�
Nowoczesna Polska, jest realizowane zadanie publiczne pn. a�zPoprawa kompetencji
pracownikA?w szkoA�y, uczniA?w i ich rodzicA?w w zakresie bezpiecznego korzystania z
cyberprzestrzeni oraz reagowania na zagroA?eniaa�?.
Zadanie polega na opracowaniu i wdroA?eniu warsztatA?w skierowanych do uczniA?w,
rodzicA?w i nauczycieli oraz opracowania pakietA?w materiaA�A?w edukacyjnych
przeznaczonych dla uczniA?w, rodzicA?w i nauczycieli z zakresu bezpieczeA�stwa w
cyberprzestrzeni i bezpiecznego korzystania z nowych technologii. Realizatorzy
projektu prowadzA� szkolenia wyA�onionych spoA�rA?d nauczycieli edukatorA?w
prowadzA�cych warsztaty w szkoA�ach, rozpowszechniajA� przygotowane materiaA�y
edukacyjne oraz we wspA?A�pracy z kuratorami oA�wiaty przeprowadzajA� spotkania
informacyjne. Warsztaty odbywajA� siA� w szkoA�ach na terenie caA�ego kraju oraz
dodatkowo sA� wspomagane dziaA�aniami e-learningowymi prowadzonymi na
internetowej platformie edukacyjnej przygotowanej przez kaA?dego z realizatorA?w
zadania: www.cyfrowobezpieczni.pl oraz www.cybernauci.edu.pl.
W wyniku realizacji projektA?w przyjA�tych w konkursie zostaA�y opracowane liczne
materiaA�y informacyjno-edukacyjne z zakresu bezpiecznego korzystania z internetu
oraz modele dziaA�aA� interwencyjnych.
MajA�c na uwadze duA?A� przydatnoA�A� powstaA�ych produktA?w takA?e w ramach innych
projektA?w w dziaA�aniach wychowawczo-profilaktycznych w szkoA�ach i placA?wkach
oA�wiatowych, Ministerstwo Edukacji Narodowej zamieA�ciA�o informacje na stronie
internetowej wraz z a�zStandardem bezpieczeA�stwa online placA?wek oA�wiatowycha�?
oraz innymi materiaA�ami. MateriaA� dostA�pny jest pod
adresem:https://bezpiecznaszkola.men.gov.pl/programy/bezpieczna-i-przyjazna-
szkola/dzialania-krajowe/.
Informacje na temat bezpieczeA�stwa i zagroA?eA� w sieci dostA�pne sA� rA?wnieA? na
stronie:http://bezpiecznyinternet.edu.pl/.
Dodatkowo na stronie internetowej Fundacji OdkrywcA?w Innowacji i Fundacji Drabina
Rozwojuhttp://wiedza.bezpiecznyinternet.edu.pl/wyszukiwarka/wybor powstaA�a takA?e
baza, ktA?ra zawiera wyselekcjonowane, materiaA�y na temat bezpieczeA�stwa i
zagroA?eA� w sieci. W sumie zawiera ona 393 pozycje wydawnicze uporzA�dkowane
tematycznie wraz z linkami. W bazie zebrano i opisano rA?wnieA? 133 definicje
zwiA�zane z terminologiA� internetowA� oraz 60 dziaA�aA� realizowanych na rzecz
bezpiecznego korzystania z internetu.
Na stronie internetowej Fundacji Dla
Kultury.pl: www.ambasadorzy.kulturaonline.pl dziaA�a platforma e-learningowa, na
ktA?rej zmieszczone sA� szkolenia.
Dodatkowo w ministerstwie edukacji powstaje ZespA?A� Kryzysowy, ktA?rego zadaniem
jest podjA�cie szerokorozumianych dziaA�aA� prewencyjnych na rzecz bezpieczeA�stwa
uczniA?w w internecie. W skA�ad ZespoA�u zaproszone zostanA� instytucje publiczne i
przedstawiciele organizacji pozarzA�dowych, w tym te realizujA�ce dziaA�ania zlecone
przez MEN w ramach zadania publicznego.
Ministerstwo Edukacji Narodowej
Departament Informacji i Promocji